Een goede wijsheid is altijd handig. Ik ben een fan van Spinoza (ja, dat kan, en ik ben het niet om interessant te doen) en een van mijn favoriete stellingen van hem is deze: ‘haat kan nooit goed zijn’. Lijkt nogal wiedes, er is immers een behoorlijke geschiedenis van bloedvergieten waaruit blijkt dat haat inderdaad geen zinnige emotie is, maar Spinoza bewijst waarom de stelling juist is. En hij legt uit hoe je ernaar kunt leven. Kijk, daar heb je wat aan. Moet je wel even doorlezen, want de weg naar een leven zonder haat gaat vreemd genoeg niet over rozen, en bovendien langs nog 258 andere stellingen. Het is dus geen bewijs dat op een bierviltje past.
Laat staan in de feed van LinkedIn. Want daar kom ik ze altijd tegen, wijsheden.
Of nou ja, wijsheden. Daar kun je over twisten. Ik wil best toegeven dat wijsheid moeilijk te definieren is, want vaak subjectief, maar ergens is dat begrip toch wel te begrenzen, in ieder geval aan de onderkant, en de meeste van de LinkedIn-wijsheden komen daar niet boven.
Vind ik.
Neem de veel ‘gedeelde’ uitspraak van Pippi Langkous: ‘Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan’. Lekker stekelige bewering met ingebouwde kortsluiting. Maar wijs? Nee, eerder eigenwijs. Ook goed, een eigenschap om te koesteren, maar het woord zegt het al (ik bedoel ‘eigenwijs’), een nogal persoonlijke eigenschap. Het is Pippi haar eigen wijs. Even ter herinnering, we hebben het hier over een meisje dat haar paard kan optillen, bodemloos rijk is, en uit een famille van zeepiraten stamt. Zíj kan zoiets zeggen, anderen niet. Of laat ik voor mezelf spreken, ik al helemaal niet. Iedere keer als ik het citaat voorbij zie komen, maak ik het in gedachten af: ‘zei zij voordat ze uit het raam sprong om naar de overkant te vliegen’.
Bijvoorbeeld.
Of: ‘zei de dokter toen zij de spuit in mijn arm zette en alvast haar scalpels bekeek’.
Waarmee ik maar wil zeggen dat je de grens tussen wijs en dom zo voorbij bent.
Als Pippi dat doet is het hilarisch, maar van het grootste professionele netwerk ter wereld verwacht ik iets meer. Zomaar iets bijdehands overtypen, dat kan iedereen. Ik wil weten wat de boodschap is. Wat ik er aan heb.
Ja, saai.
Ik doe lekker toch een poging.
Let op, deze blog wordt nu ernstig. Lees vooral door.
De crux zit in het woordje ‘dus’. In feite maakt dat van de hele uitspraak een pleidooi voor onbewust bekwaam zijn. Zolang je niks weet, kun je alles. Da’s de kracht van naïviteit. Altijd goed.
(Ik meen dat echt, dit is geen cynisme.)
Tegelijkertijd zet dat ‘dus’ het hele pleidooi op losse schroeven, want daarmee zegt Pippi ook dat ze weet dat naïviteit haar kracht is. Ze is dus eigenlijk bewúst bekwaam.
Eh… Stekelig, eigenwijs en bijdehand?
Hoe dan ook, als er ‘maar’ stond in plaats van ‘dus’, zou het een mooi pleidooi voor professionaliteit zijn. Want een professional is iemand die niet alles heeft gedaan, maar wel weet wat-ie kan. Ook bewust bekwaam, maar dan minder verwarrend.
Nog een voorbeeld: “Als je een schip wil bouwen, roep dan geen mannen bij elkaar om hout te verzamelen, het werk te verdelen en orders te geven. In plaats daarvan, leer ze verlangen naar de enorme eindeloze zee.”
Los van het ouderwetse seksisme, is dit gewoon valse romantiek.
(Terzijde,interessant historisch feit: van alle bruggen over de Thames, is er één binnen budget en op tijd afgekomen en die werd hoofdzakelijk door vrouwen gebouwd, in de tweede wereldoorlog, toen de meeste mannen elders bezig waren, om Spinoza’s stelling te bewijzen of om te weerleggen, dat weet ik niet).
Hm… Valse romantiek dus. Verlangen is mooi, maar wie op het strand gaat zitten om hunkerend naar de golven te staren, zit daar op het einde van de dag nog, doorweekt en wel want eb en vloed, die gaan gewoon door. Dus een paar planken zijn wel handig. En een plannetje.
Geef mij maar echte romantiek, want dat is, in tegenstelling tot populaire misvattingen, juist wel hard werken en plannen. Zonder verlangen begin je er niet aan, dat is waar, maar op een dag moet je wel iets doen.
Wat nodig is.
Dat deed Spinoza dan weer niet. Om bij de romantiek te blijven, volgens de verhalen is hij eens heel erg verliefd geweest, maar in stilte. Of nou ja, zijn opmerking over jaloezie (variant van haat) bij zijn stelling over bedrogen worden (deel drie, stelling 35), is niet bepaald stil. Hij was echt pissed (zie hier, bladzijde 191).
Maar dan in zijn hoofd. Ik ben van beleid en dol op denken, maar in plaats van de liefde te definiëren, had hij beter de daad bij het woord kunnen voegen. Een fijn compromis om mee te beginnen was dan een liefdesbrief geweest. Iets mooiers is er eigenlijk niet. Maar dan wel op papier, met een vulpen. Ik vind tenminste één zo’n brief wel nodig, maar niet genoeg. Op een dag moet je naar buiten, de wereld in, de ander in de ogen kijken en…
Jammer genoeg heeft Spinoza over de liefde minder praktische stellingen dan over haat. Ze gaan meer over liefde dan over liefhebben. Mijn conclusie na zoveelste herlezing was: hij had het nog nooit gedaan dus hij dacht dat hij het wel kon.