Gisteren was ik op mijn racefiets nog niet de stad uit of ik begon een lied te zingen.
In mijn hoofd.
Tonight, uit West Side Story.
Ik leg niet uit wat West Side Story is.
Erg mooi, dat wil ik wel zeggen. Dat lied, maar de rest van de musical ook. Ik hou het nooit droog als ik er naar kijk en/of luister, en dat terwijl ik helemaal niet van musicals houd.
Maar daar gaat het nu niet om.
Dat lied, wat moest ik daarmee?
Ik ben doorgaans een fervent aanhanger van logische verklaringen, maar als er opeens uit het niets een lied in mijn hersens opdoemt, ga ik twijfelen. Dat heb ik mijn hele leven al. Altijd zo rationeel geweest als de ziekte, maar bij zoiets absurds val ik van m’n geloof.
Ik zoek daar dan iets achter, achter zo’n liedje. Een boodschap, van iets of iemand. In mijn tienerjaren haalde ik er altijd informatie over verliefdheden uit. Als ik óp iemand was en er kwam muziek te voorschijn in mijn puberbrein, dan las ik daar aanwijzingen voor verdere stappen in. Ik kan me niet herinneren dat het me ooit verkering heeft opgeleverd, maar ik bleef het doen. Het was toch wel handig, vond ik. Het proberen waard, of zoiets.
(Ik was vaak wanhopig.)
De een kijkt naar de sterren en ik luister naar de muziek in mijn hoofd.
Eh… dat klinkt griezeliger dan het is. Vergeet dat.
Terug naar ‘Tonight.’
Vanavond.
Hm…
Wat zou er vanavond zijn?
Vroeg ik mijzelf.
Op de racefiets, in de polder, met wind tegen.
Ik had niks, die avond. Geen dingen te doen, geen afspraak. Ik wil het allemaal niet sneuer maken dan het misschien al lijkt, maar ik heb sowieso weinig afspraken, en ’s avonds al helemaal nooit.
Ik ben graag alleen.
Vandaar ook die fiets (en de polder).
Enfin, dat lied bleef en toen ik ergens op een bankje ging zitten om mijn boterhammen op te eten, zocht ik het op in iTunes.
Een duet! Tony en Maria in de van Shakespeare afgekeken balkonscène!
Was ik helemaal vergeten.
Dat had ik weer. Een verliefd stel in mijn kop.
Nou wist ik het helemaal niet meer. Wat was dat voor een teken?
Tijd om verder te fietsen.
Ware het niet voor een lekke band.
Nieuw binnenbandje erop, en snel verder.
Tien kilometer verder weer een. Vergeten om de buitenband te checken. Daar zat dus een glassplinter in. Waar ik mijn vinger aan openhaalde. Wat ik manhaftig zonder pleister of jodium liet voor wat het was om mezelf te straffen voor mijn lakse bandenwissel. Want nu werd het ook nog eens spannend. Mijn binnenbandjes voor onderweg waren op.
De wind floot langs de spaken.
West Side story! (Luister maar eens naar het begin.)
Dat lied begon me steeds meer dwars te zitten. Nogal irritant, want ik fiets nou juist om nergens aan te denken. Ik denk al genoeg. Te veel eigenlijk. En nu zag ik ook nog eens telkens Natalie Wood voor me om mij af te vragen wat ze me zeggen wou. Ja, er zijn ergere dingen, zult u zeggen, maar hoe mooi zij ook was, mij ging het om de einder. Daar wilde ik naar turen, maar door haar zag ik die dus niet. En trouwens, los van dat zij overleden is, ziet zij mij natuurlijk niet staan, zulke schoonheid is far out of my league. Zo rationeel ben ik nog wel.
Hoe dan ook, het kwam niet meer goed. Ik besloot om zonder op of om te zien als een razende naar huis te fietsen (alsof ik zodoende de tijd kon verkorten om de avond sneller te laten vallen, dus niet, maar ik moest wat). Als er niets gebeurde, was ik er vanaf, en als er wel iets gebeurde dan, eh…
Ik wil best toegeven dat ik een beetje zenuwachtig werd.
Op de bank, thuis, met spierpijn.
Om half tien belde er iemand aan.
Eek!
De fietskoerier van mijn favoriete webshop, met een pakket. Was ik helemaal vergeten, dat die zou komen. Om een nieuwe voorraad binnenbandjes te brengen.

Eigenaarschap, daar hoor je ook veel over, tegenwoordig. En iedere keer als iemand dat woord gebruikt, word ik chagrijnig. Dat komt omdat het een modewoord is, want daar ben ik allergisch voor.
Heel erg.
‘Eigenaarschap’ heeft zo’n beetje alle kenmerken van een modewoord, waaronder de belangrijkste: je kunt het gebruiken zonder dat je hoeft te zeggen wat je ermee bedoelt. Zo kun je in een vergadering met een gerust hart zeggen dat je in een voorliggend stuk (ja, sorry, zo heet dat) ’vooral eigenaarschap mist’.
Probeer het maar eens. Instemming is je deel.
Hoera!
Beleid maken is echt heel makkelijk.
Je kunt eigenaarschap ook voelen, las ik laatst: “De leden van succesvolle teams voelen eigenaarschap, omdat ze echt eigenaarschap hebben. En dat doet iets met mensen. Ga maar bij jezelf na. Jij voelt toch ook eigenaarschap?”
Wie weet wat er staat, mag het zeggen.
Trouwens, nu de vraag toch op tafel ligt (bij wijze van spreken); nee, ik voel geen eigenaarschap. Ik ben de eigenaar van een fiets, maar ik voel dat niet. Ik voel wel overal pijn als ik heel hard en ver gefietst heb. En als het regent voel ik druppels op mijn kop, als ik tenminste buiten loop zonder hoed.
Eh…
Terug naar eigenaarschap.
Met ‘eigenaarschap’ is ook nog iets anders aan de hand. Ik word niet alleen kregel als ik het hoor, maar ook wantrouwig. Als iemand erover begint, ben ik meteen op mijn hoede. Ik wist eerst niet waarom, tot ik een keer niet oplette en opeens ergens eigenaar van was (of, zoals men zei: eigenaarschap van had, dat klinkt minder over de schutting gegooid). Niet van een fiets of een hoed, maar van een proces. Welja. Vraag me niet hoe zoiets kan. Ik bedoel, hoe kun je eigenaar zijn van een proces? Ik vind dat raar.
Irritant. Iemand eigenaar maken van iets wat je niet kunt zien of vastpakken, dat is heel gemeen.
Maar gemeen of niet, het is een veel voorkomend fenomeen, en je moet er al op de basisschool aan geloven, staat hier: “We willen graag dat kinderen actief betrokken worden bij hun eigen leerproces, zij moeten eigenaarschap ontwikkelen”.
De arme schapen. Die dachten lekker naar school te gaan om in het wilde weg een eind heen te ravotten en te leren lezen en rekenen, maar kregen toen in plaats daarvan dit in hun schoenen geschoven.
Een leerproces!
Zo ken ik er nog wel een paar. Patienten die eigenaarschap van hun eigen genezing moeten voelen (heb je buikpijn, krijg je dat er ook nog eens bij); vluchtelingen die eigenaarschap van hun eigen terugkeer moeten ontwikkelen… Enzovoort.
Eigenaarschap is een symptoom van participatie. Als je het hebt, ben je de klos. Het gaat over meedoen, denk je, maar het betekent gewoon dat je het lekker zelf moet uitzoeken.
Voor anderen is eigenaarschap dan weer positief, geloof ik, aangezien het op internet sterft van de cursussen waarin je leren kunt hoe je eigenaarschap kunt verwerven of anderen kunt helpen het te verwerven. Het is kennelijk een hip dingetje, en begerenswaardig bovendien. Hoewel ik na wat surfen er niet echt achter ben gekomen voor wíé het nou zo begerenswaardig is…
Of nou ja, ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat organisaties vooral willen dat professionals eigenaarschap ontwikkelen/hebben/voelen of wat dan ook, maar dat professionals er zelf niet om staan te springen.
Net als die kinderen. Want zoals ik al schreef, die komen echt niet naar school om eigenaarschap te ontwikkelen. Die willen spelen. En dingen leren. Het liefst tegelijk, want dat is het leukste.
Dat wil eigenlijk iedereen.
U ook.
Wedden?
Ik in ieder geval wel.
Dus eh… dit blog is wel zo’n beetje af.
Ik ga buiten spelen.

Ik ben tegen oorlog. Altijd geweest. Mijn moeder heeft de tweede meegemaakt en ik de koude en we zijn het erover eens dat het geen tijdperken waren waar we fijne herinneringen aan bewaren. Het enige mooie dat ik van mijn moeder haar verhalen onthouden heb, is dit gedicht.

Hongerwinter
Geen vlees, geen vet.
Om negen uur naar bed.
Net je voeten warm…
Bomalarm.

Haar vriendinnetje heeft het aan mijn moeder overgeleverd, die het aan mij doorgaf. Inclusief de onverholen boodschap om de rest van mijn leven pacifist te blijven (en nooit eten weg te gooien).
Dat heb ik gedaan. Dienst geweigerd en tot nu toe ieder kliekje tot de laatste kruimel opgegeten.
Je zou willen dat Trump ook zo’n moeder had gehad. En Kim Jung Un. En nog wat wereldleiders. Of dat ze de hongerwinter hadden meegemaakt, of van mijn part de koude oorlog, want hoewel die misschien minder verschrikkelijk was dan de eerste en de tweede, zouden ze er toch een les uit kunnen trekken: dat je zo ongeveer tot je achtste wedstrijdjes kunt doen in wie het verste kan plassen, maar dat het daarna echt te sneu voor woorden is.
Maar goed, Trump en Jung Un (wat is er trouwens met die u’s?) hadden andere moeders.
Toch zie ik af en toe een voorteken van een goede afloop.
Bijvoorbeeld de opschrijfboekjes. Kijk naar de generaals op de foto bij dit blog. Zijn dat niet de aller schattigste lieve kleine notitieblokjes van de hele wereld? En houden die oppersoldaten ze niet heel erg aandoenlijk in hun handen? Mannen die zulke boekjes met zich meenemen en die daar dan dingen in opschrijven, die gaan geen oorlog beginnen, ook al hebben ze nog zulke grote petten. Ja, misschien een heel klein oorlogje, achter in de tuin. Met proppenschieters.
Ik bedoel, in zulke boekjes noteer je een paar belangrijke trefwoorden, geen aanvalsplannen. En misschien priegel je er een paar overpeinzingen bij, waar je ’s avonds voor het slapen je gedachten nog eens over laat gaan, of die je zacht voorleest aan je vrouw.
Zodat dan alles opeens futiel is. Ik bedoel, dat het allemaal opeens zo mooi klinkt dat het in de verste verte niet op dood en verderf lijkt.
Ja, dat kan.
Het is waarschijnlijk veel te naïef – een verwijt dat wij pacifisten vaker hoorden, tot de Duitsers op een dag gewoon die muur omver duwden – maar ik put hoop uit zoiets.
The pen is mightier then the sword.

Een goede wijsheid is altijd handig. Ik ben een fan van Spinoza (ja, dat kan, en ik ben het niet om interessant te doen) en een van mijn favoriete stellingen van hem is deze: ‘haat kan nooit goed zijn’. Lijkt nogal wiedes, er is immers een behoorlijke geschiedenis van bloedvergieten waaruit blijkt dat haat inderdaad geen zinnige emotie is, maar Spinoza bewijst waarom de stelling juist is. En hij legt uit hoe je ernaar kunt leven. Kijk, daar heb je wat aan. Moet je wel even doorlezen, want de weg naar een leven zonder haat gaat vreemd genoeg niet over rozen, en bovendien langs nog 258 andere stellingen. Het is dus geen bewijs dat op een bierviltje past.
Laat staan in de feed van LinkedIn. Want daar kom ik ze altijd tegen, wijsheden.
Of nou ja, wijsheden. Daar kun je over twisten. Ik wil best toegeven dat wijsheid moeilijk te definieren is, want vaak subjectief, maar ergens is dat begrip toch wel te begrenzen, in ieder geval aan de onderkant, en de meeste van de LinkedIn-wijsheden komen daar niet boven.
Vind ik.
Neem de veel ‘gedeelde’ uitspraak van Pippi Langkous: ‘Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan’. Lekker stekelige bewering met ingebouwde kortsluiting. Maar wijs? Nee, eerder eigenwijs. Ook goed, een eigenschap om te koesteren, maar het woord zegt het al (ik bedoel ‘eigenwijs’), een nogal persoonlijke eigenschap. Het is Pippi haar eigen wijs. Even ter herinnering, we hebben het hier over een meisje dat haar paard kan optillen, bodemloos rijk is, en uit een famille van zeepiraten stamt. Zíj kan zoiets zeggen, anderen niet. Of laat ik voor mezelf spreken, ik al helemaal niet. Iedere keer als ik het citaat voorbij zie komen, maak ik het in gedachten af: ‘zei zij voordat ze uit het raam sprong om naar de overkant te vliegen’.
Bijvoorbeeld.
Of: ‘zei de dokter toen zij de spuit in mijn arm zette en alvast haar scalpels bekeek’.
Waarmee ik maar wil zeggen dat je de grens tussen wijs en dom zo voorbij bent.
Als Pippi dat doet is het hilarisch, maar van het grootste professionele netwerk ter wereld verwacht ik iets meer. Zomaar iets bijdehands overtypen, dat kan iedereen. Ik wil weten wat de boodschap is. Wat ik er aan heb.
Ja, saai.
Ik doe lekker toch een poging.
Let op, deze blog wordt nu ernstig. Lees vooral door.
De crux zit in het woordje ‘dus’. In feite maakt dat van de hele uitspraak een pleidooi voor onbewust bekwaam zijn. Zolang je niks weet, kun je alles. Da’s de kracht van naïviteit. Altijd goed.
(Ik meen dat echt, dit is geen cynisme.)
Tegelijkertijd zet dat ‘dus’ het hele pleidooi op losse schroeven, want daarmee zegt Pippi ook dat ze weet dat naïviteit haar kracht is. Ze is dus eigenlijk bewúst bekwaam.
Eh… Stekelig, eigenwijs en bijdehand?
Hoe dan ook, als er ‘maar’ stond in plaats van ‘dus’, zou het een mooi pleidooi voor professionaliteit zijn. Want een professional is iemand die niet alles heeft gedaan, maar wel weet wat-ie kan. Ook bewust bekwaam, maar dan minder verwarrend.
Nog een voorbeeld: “Als je een schip wil bouwen, roep dan geen mannen bij elkaar om hout te verzamelen, het werk te verdelen en orders te geven. In plaats daarvan, leer ze verlangen naar de enorme eindeloze zee.”
Los van het ouderwetse seksisme, is dit gewoon valse romantiek.
(Terzijde,interessant historisch feit: van alle bruggen over de Thames, is er één binnen budget en op tijd afgekomen en die werd hoofdzakelijk door vrouwen gebouwd, in de tweede wereldoorlog, toen de meeste mannen elders bezig waren, om Spinoza’s stelling te bewijzen of om te weerleggen, dat weet ik niet).
Hm… Valse romantiek dus. Verlangen is mooi, maar wie op het strand gaat zitten om hunkerend naar de golven te staren, zit daar op het einde van de dag nog, doorweekt en wel want eb en vloed, die gaan gewoon door. Dus een paar planken zijn wel handig. En een plannetje.
Geef mij maar echte romantiek, want dat is, in tegenstelling tot populaire misvattingen, juist wel hard werken en plannen. Zonder verlangen begin je er niet aan, dat is waar, maar op een dag moet je wel iets doen.
Wat nodig is.
Dat deed Spinoza dan weer niet. Om bij de romantiek te blijven, volgens de verhalen is hij eens heel erg verliefd geweest, maar in stilte. Of nou ja, zijn opmerking over jaloezie (variant van haat) bij zijn stelling over bedrogen worden (deel drie, stelling 35), is niet bepaald stil. Hij was echt pissed (zie hier, bladzijde 191).
Maar dan in zijn hoofd. Ik ben van beleid en dol op denken, maar in plaats van de liefde te definiëren, had hij beter de daad bij het woord kunnen voegen. Een fijn compromis om mee te beginnen was dan een liefdesbrief geweest. Iets mooiers is er eigenlijk niet. Maar dan wel op papier, met een vulpen. Ik vind tenminste één zo’n brief wel nodig, maar niet genoeg. Op een dag moet je naar buiten, de wereld in, de ander in de ogen kijken en…
Jammer genoeg heeft Spinoza over de liefde minder praktische stellingen dan over haat. Ze gaan meer over liefde dan over liefhebben. Mijn conclusie na zoveelste herlezing was: hij had het nog nooit gedaan dus hij dacht dat hij het wel kon.

Mensen vroegen mij vaak ‘goh, René, jij van beleid, wat doe jij eigenlijk om te ontspannen? Want de hele dag notities schrijven, dat gaat ook niet in je kouwe kleren zitten, toch?’
Nee, mensen, dat is zo. En ik antwoordde dan altijd: ‘hardlopen’.
Dan knikten ze, de mensen, want hardlopen, dat weet iedereen, is echt heel erg goed om alles van je af te laten glijden. Verstand op nul (0) en de paden op, de lanen in. Pfoe, da’s genieten hoor.
Eh, nee.
Dat hardlopen hielp (híélp, verleden tijd) mij wel om dagelijkse beslommeringen te vergeten, maar vooral omdat ik altijd wel ergens geblesseerd was en dáár dan aan moest denken. Zodra ik mijn hardloopschoenen aandeed, begon ik mij zorgen te maken over alles wat pijn zou gaan doen.
En ik ben heus niet kleinzerig. Vroeger (nog verledener tijd) heb ik me door van alles en nog wat heen gebeten om persoonlijke records te halen, dus ik kan echt wel wat hebben. Maar dat was dus 30 jaar geleden. Ik was 28 en kon de hele wereld aan, inclusief een lijf dat ik iedere dag afmatte alsof het niet van mij was. Had ik dat maar niet gedaan, want nu neemt het wraak met hele sneue kwaaltjes waar ik de godganse dag aan moet denken, ook als ik niet probeer hard te lopen.
Dat is dus geweldig om al je andere muizenissen te vergeten.
Hm, nou lieg ik. Het is de kat wegdoen om je door de hond te laten bijten.
Het duurde even voordat ik dat doorhad.
En stopte met hardlopen.
‘Ga wielrennen,’ zei een collega, ‘da’s veel mooier. Man als je ’s morgens over zo’n dijk raast, weet je niet eens meer hoe je stress moet spellen! En nooit meer één blessure gehad.’
Dat bleek allemaal waar. Fietsen is geweldig.
Op één ding na, de fiets. Daar heb ik al eerder over geschreven. Zie hier.
Nu heb ík geen blessures, maar mijn fiets.
Als het ware.
Er is altijd wel wat.
Meestal een geluidje. Ergens. Iets wat ratelt, tikt of piept.
Wielrenners hebben daar een hekel aan. Een fiets moet ‘rammelvrij’ zijn. Het is een ziekte. Rammelkoorts. De eerste keer dat ik op mijn fiets wegreed, had ik het op de hoek van de straat al te pakken. Er is geen ontkomen aan.
Net als de andere ziekte: overgewicht. Van de fiets dan. Een fiets moet altijd lichter. Ik heb ook geprobeerd mij dáártegen te verzetten, want wat is nou een onsje meer of minder, maar voor ik het wist, stond ik in de keuken mijn zadel te wegen (235 grammen!). Het enige dat me ervan weerhoudt om de lichtste fiets ter wereld samen te stellen, is mijn budget.
En mijn moraal. Ik bedoel, €479,95 voor een paar ceramische derailleurwieltjes, dat zou strafbaar moeten zijn.
Vind ik.
Net als een paar sokken voor €63,- Cashmere sokken! Voor op de fiets! Hoe bizar is dat?
Wat me op de derde ziekte brengt. IJdelheid. Toen ik eens in een winkel fietsschoenen wilde gaan kopen, was de eerste vraag die de bediende mij stelde: welke kleur heeft uw fiets? Nou ben ik echt neurotisch wat matching colors betreft, maar die vraag schoot me in het verkeerde keelgat.
Ja, ik ben van beleid, hè. Mijn uitgangspunt is: vorm volgt functie, en voordat u meteen met tegenvoorbeelden komt, die regel overtreed ik wel eens. Ik heb helaas wel eens beleid verzonnen waar de vorm belangrijker bleek dan de functie.
Mea culpa.
Heb ik wel van geleerd. Dus sindsdien alleen beleid dat ergens goed voor is (geen knellende schoenen die mooi bij een fiets kleuren). Hou me daaraan! Ik moet maar eens een paar neurosen afleren.
Fouten, bedoel ik.
Da’s ook ontspannen. Stilstaan bij wat je beter niet kunt doen. Wat me weer terugbrengt bij het begin van deze blog, met de conclusie dat snelheid niet hetzelfde is als vooruitgaan. Kan zo op een tegeltje (en daar dan weer een foto van op LinkedIn). Het motto van Facebook was lange tijd move fast & break things. Zijn ze van teruggekomen.. Want het ging helemaal niet fast.
Wel kapot.
Kan ik over meevertellen, dus. Het gaat een tijdje goed, tot je met een gescheurde kuitspier zit te janken in de berm, of 63 kilometer lang uit je zadel moet omdat de rail is gebroken.
Fast kan beter. Ik pleit voor snelheid met beleid.
Move fast en make things. Met de nadruk op make. Dingen dóén.
Geen notities meer schrijven, da’s ook lekker rustig hoor.

De techniek staat voor niets, zeggen ze wel eens, maar dat is niet waar. De techniek staat in de weg. Ik wilde mij inschrijven voor een congres en toen ik zo’n beetje mijn hele doopceel op een formuliertje had getypt, moest ik alleen nog even aanvinken dat ik geen aap was, of dat ik geen robot was, dat weet ik niet meer. Ik denk dat websites de aap-variant gebruiken als een besmuikte grap om hun verlegenheid te maskeren, want laten we wel wezen, die vraag was natuurlijk een soort wantrouwen, die bovendien nog eens als erg onvriendelijk antwoord op míjn oeverloze vértrouwen kwam.
Maar goed, ik snap ook wel dat ze geen apen op zo’n congres kunnen gebruiken, en ik wilde naar dat congres, dus ik zette mij over de bizarre sociale mores van de huidige tijd heen, en beaamde dat ik geen aap was, eh… ben.
Dat was niet genoeg. Er verschenen zes gruizige foto’s van gebouwen en daaronder de opdracht om de flats te selecteren.
Hm… flats.
Toen ik twee was verhuisde ik met mijn ouders van de Spaarndammerstraat in Amsterdam naar de Henk Henriëtstraat, ook in Amsterdam. Daar gingen we in een etagewoning wonen. Die was vier hoog. Kennissen noemden het een flat, maar wij volhardden in ‘etagewoning’, want zo noemde de woningbouwvereniging het ook. Dat was sjieker, denk ik.
Waarmee (met deze uitwijding) ik maar wil zeggen, dat ‘flat’ een rekkelijk begrip is. Ik had graag een definitie bij de foto’s gekregen, maar die kwam niet. Snap ik ook wel weer, want zo help je ook meteen de apen die onbevoegd naar dat congres willen komen.
Hoe dan ook, op twee van de zes foto’s stonden etagewoningen.
Vond ik.
Op twee andere foto’s stonden flats (meer dan vier verdiepingen), maar dan ergens in de verte, achter een gebouw dat pertinent geen flat was, maar dat, heel onhandig, minder scherp in beeld was dan de woontorens op de achtergrond.
Wat te doen?
Er zijn waarschijnlijk apen die sneller besluiten nemen dan ik. Ik heb wel eens een documentaire over Bonobo’s gezien en daarvan onthouden dat het hele doortastende types zijn. Geen denkers. Laat staan twijfelaars. Ze doen ook veel aan seks trouwens, om onderling gedoe op te lossen, maar daar had ik nou natuurlijk niks aan. Sowieso een sociale vaardigheid waar je mee uit moet kijken, lijkt me. In de mensenwereld, bedoel ik.
Eh, waar was ik? Bij die test. Daar zakte ik dus voor.
De volgende serie foto’s was nog vager. Toch moest ik zeggen in welke van de zes gevels een etalage zat.
Lieve help!
Een etalage?
Was dat grote raam met die vazen erachter van een bloemenwinkel, of was het gewoon zo’n woonhuis als mijn tante Agaath had, vol met spullen die je doorgaans alleen in van die boutiques ziet waar alles naar rozenzeep ruikt?
Ik wist het niet.
Ik tuurde minuten lang naar de andere puien om ten slotte maar weer te gokken en opnieuw te falen.
Er volgden nog een paar van die tests en telkens raakte ik de draad kwijt in semantische discussies met mezelf, over het verschil tussen struiken en bomen, bergen en heuvels, zeeën en meren en ga zo maar door.
Volgens mij een goed bewijs van de stelling dat ik geen aap was/ben, maar leg dat maar eens uit aan zo’n testje. Kan natuurlijk wel. Er is best een algoritme achter die foto’s te bouwen dat in mijn fouten een patroon kan herkennen en na de zevende misser kan concluderen dat mijn eindeloos geweifel onversneden menselijk gedrag is.
Tenzij dat algoritme, argwanend als zoiets is, denkt dat ik geen aap ben maar óók een argoritme, en dus toch een robot.
Zie hier de kern van een fijn modern dilemma: wederzijds wantrouwen tussen mens en robot. Een dilemma met een dubbele bodem (of de dubbele bodem is het dilemma, dat weet ik nooit), want die robot hebben we dan zelf gemaakt.
Mijn oplossing voor bovenstaand probleem (niet voor het dilemma, die komt hierna), is simpel. Stel geen vragen over flats of etalages, maar slechts één: bent u een aap? En meet dan de reactietijd. Hoe langer een antwoord duurt, hoe kleiner de kans dat de persoon achter de computer er een is, want de mensen die er niet uit komen, zijn gewoon zenuwlijders. Laat ik mijzelf als voorbeeld nemen, ik ben geen aap, maar als ik er op de man af naar gevraagd word, ga ik daar natuurlijk weer over nadenken. Sommige grenzen tussen mens en aap zijn vaag hoor!
Wat het dilemma betreft, kijk naar deze Ted-talk. Een bijna even simpele oplossing, maar dan voor een ontwerp van robots die te vertrouwen zijn.